ĐĂNG NHẬP

Phòng đọc

Lượt Truy Cập

Xây dựng mô hình sản phẩm dịch vụ Thư viện - Thông tin tại Trung tâm Thông tin – Thư viện, Trường Đại học Hà Tĩnh
(31/10/2018)

                                                    Đinh Văn Nam

                                                                      Giám đốc Trung tâm Thông tin - Thư viện

 

ĐẶT VẤN ĐỀ

Thư viện là nền tảng phục vụ việc học tập, giảng dạy và nghiên cứu khoa học tại trường đại học, đặc biệt thư viện đại học (TVĐH) chỉ có thể thực hiện được chức năng của mình thông qua Mô hình hệ thống sản phẩm và dịch vụ Thông tin thư viện (SP&DVTTTV) cung cấp đến người dùng tin (NDT). Hệ thống SP&DVTTTV là cầu nối giữa thư viện với NDT, là thước đo phản ánh hiệu quả hoạt động và trình độ phát triển của Trung tâm thư viện, được tạo lập trên cơ sở nghiên cứu nhu cầu tin của NDT và việc ứng dụng các thành tựu của công nghệ thông tin và truyền thông. Hiện nay, các điều kiện, khả năng và yêu cầu đối với việc khai thác, sử dụng thông tin của NDT đã có những thay đổi rất rõ rệt, do đó các TVĐH và Mô hình hệ thống SP&DVTTTV được tạo lập cũng cần phải có những thay đổi tương xứng. TVĐH là một bộ phận hữu cơ của trường đại học, một trong những điều kiện quan trọng đáp ứng yêu cầu đào tạo theo phương thức tín chỉ, đổi mới phương pháp dạy - học, một tiêu chí để đánh giá kiểm định chất lượng và xếp hạng trường đại học. Vì vậy, đổi mới giáo dục đại học, đòi hỏi các TVĐH cũng phải đổi mới nhằm thoả mãn tốt nhất các điều kiện đảm bảo để nâng cao chất lượng đào tạo. Mọi hoạt động của TVĐH đều phải hướng đến việc đáp ứng cao nhất nhu cầu thông tin khoa học cung cấp cho người dạy, người học, phục vụ hoạt động nghiên cứu, đào tạo tại trường đại học, sư nghiệp đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đại học trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập, đã đặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ mới cũng như tạo cơ hội, điều kiện cho các TVĐH phát triển. Trong bài viết này tác giả trình bày một mô hình SP&DVTTTV đã và đang xây dựng và ứng dụng triển khai tại Trung tâm Thông tin – Thư viện (TTTT-TV)   Trường Đại học Hà Tĩnh, bước đầu phát huy hiệu quả góp phần quan trọng nâng cao chất lượng đào tạo và NCKH ở Trường Đại học Hà Tĩnh.

 

  1. Các sản phẩm Thông tin – Thư viện ở Trường Đại học Hà Tĩnh

Sản phẩm thông tin – thư viện là kết quả của quá trình xử lý thông tin do cá nhân/tập thể thực hiện nhằm thỏa mãn nhu cầu của NDT. Quá trình lao động để tạo ra sản phẩm là quá trình xử lý thông tin bao gồm: phân loại, biên mục, định từ khóa, tóm tắt…cũng như quá trình phân tích, tổng hợp thông tin [6].

 

  1.  Thư mục thông báo tài liệu mới

Xuất phát từ nội dung vốn tài liệu, đặc điểm NDT và nhu cầu tin (NCT) tại thư viện (TV) trường Đại học Hà Tĩnh đã biên soạn thư mục thông báo tài liệu mới. Đây là loại ấn phẩm thư mục được TTTT - TV cung cấp cho bạn đọc thường xuyên nhất. Thư mục thông báo tài liệu mới giới thiệu cho bạn đọc những tài liệu mới nhất được TTTT-TV bổ sung. Các tài liệu trong thư mục được sắp xếp theo nội dung/môn loại, trong mỗi môn loại sẽ sắp xếp theo chữ cái tên nhan đề hoặc tên tác giả. Thư mục thông báo tài liệu sách mới được xuất bản vào thời gian không cố định cũng như số lượng tài liệu trong thư mục cũng không cố định, có thể nhiều hoặc ít tùy theo số lượng tài liệu mà TTTT-TV bổ sung và xử lý được trong thời gian đó.

 

1.2. Cơ sở dữ liệu

- Cơ sở dữ liệu (CSDL) thư mục chủ yếu là để phản ánh nguồn tài liệu cứng hiện có trong TV. Chúng hiện đang tồn tại dưới dạng các OPAC, tức là ở chế độ truy cập mở, cho phép khai thác miễn phí trên môi trường Internet. CSDL Thư mục này được quản lý bằng phần mềm Libol 6.0 quản lý 12.500 tên sách, 75.000 cuốn phục vụ cho đào tạo 54 mã ngành của nhà trường. Bạn đọc không cần đến TV, thông qua phần mềm này, ban đọc có thể tra cứu được toàn bộ tài liệu có trong TV và biết được tình trang của tài liệu để có thể mượn tài liệu dể dàng tiết kiệm thời gian, nhanh chóng, thuận tiện.

 

- Để đáp ứng nhu cầu cung cấp nội dung thông tin, TV đã tập trung xây dựng các CSDL toàn văn về học liệu, CSDL toàn văn tài liệu nội sinh được quản lý bằng phần mềm mã nguồn mỏ DSPAC. Với phần mền này tất cả các tài nguyên nội sinh số của nhà trường bao gồm luận văn, luận án, đề tài NCKH, kỷ yếu hội thảo, tạp chí khoa học, bài giảng, giáo trình, khóa luận tốt nghiệp được quản lý bằng phần mềm DSPACE thuận lới cho việc tra cứu, tải về và đọc trực tuyến của bạn đọc.

 

- Mua quyền truy cập các CSDL toàn văn của nước ngoài là sản phẩm do các doanh nghiệp lớn trên thế giới cung cấp như Thomson Reuters, Elsevier, Proquest Central của Cục thông tin khoa học và công nghệ Quốc gia với hơn 25 CSDL đa ngành, trên 19.000 tạp chí trong đó có hơn 13.000 tạp chí toàn văn phục vụ giảng dạy, học tập và NCKH cho cán bộ, giảng viên và sinh viên.

 

- Ngoài ra, TTTT - TV đã sử dụng tài nguyên giáo dục mở của các TV số trên thế giới và của Việt Nam qua chuyên mục “Học liệu mở” trên cổng thông tin: http://lic.htu.edu.vn. Tài nguyên giáo dục mở trên thế giới: TV số Questia, TV số ĐH Waikato, TV số University Libraries của ĐH Levada, Reno, Luận văn truy cập mở - Open Access Theses and Dissertations, Tạp chí khoa học của Viện Clute; Tài nguyên giáo dục mở của Việt Nam: Tài liệu số - Book online của Bộ GD&ĐT, Mạng Giáo dục Edunet, TV học liệu mở Việt Nam (VOER), FETP OpenCourseWare - Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright, Tài liệu mở Đại học Quốc gia Hà Nội,... người dùng tin sẽ được tải tài liệu miễn phí của các TV số mọi lúc, mọi nơi một cách nhanh chóng và dễ dàng. Hơn nữa, nguồn tài nguyên giáo dục mở của các TV số luôn được cập nhật mới liên tục nội dung đa dạng, phong phú phục vụ cho tất cả các lĩnh vực và mã ngành đào tạo của Trường Đại học Hà Tĩnh.

 

1.3. Cổng thông tin thư viện

Là nơi giao tiếp giữa cán bộ TV và NDT, cổng thông tin TV được cơ cấu tổ chức như website TV, trong đó cung cấp mọi thông tin có liên quan đến cơ cấu tổ chức, hoạt động của TV, các nguồn lực thông tin và các SP&DVTTTV dành cho NDT. Công thông tin TV của trung tâm là phương tiện quan trọng để thực hiện nhiều hoạt động tác nghiệp và nghiệp vụ khác như: hướng dẫn sử dụng TV, tra cứu tài liệu, tổ chức diễn đàn trao đổi với bạn đọc, thông báo cho bạn đọc các thông tin của trung tâm, quảng bá sản phẩm - dịch vụ, liên kết với các TV, đơn vị trong và ngoài mước, truy cập tới các nguồn tin điện tử và các nguồn tin khác,... Đặc biệt là tổ chức mục lục truy cập công cộng trực tuyến (OPAC), giúp NDT truy cập thông tin dể dàng, thuận tiện.

 

2. Các loại hình dịch vụ Thông tin – Thư viện ở Trường Đại học Hà Tĩnh

Dịch vụ thông tin - thư viện bao gồm những hoạt động nhằm thỏa mãn nhu cầu thông tin và trao đổi thông tin của người sử dụng các cơ quan thông tin - thư viện nói chung [1].

 

2.1. Dịch vụ đào tạo người dùng tin

Nhận thức về tầm quan trọng của năn